รู้ไหม? แคลเซียมไม่ได้มีหน้าที่แค่สร้างกระดูก

แคลเซียม
แคลเซียมเป็นแร่ธาตุที่มักเกี่ยวข้องกับกระดูกและฟันที่แข็งแรง นอกจากนี้ยังมีบทบาทสำคัญในการแข็งตัวของเลือด ช่วยให้กล้ามเนื้อหดตัว และควบคุมจังหวะการเต้นของหัวใจและการทำงานของระบบประสาทให้เป็นปกติ ประมาณ 99% ของแคลเซียมในร่างกายถูกเก็บไว้ในกระดูก และอีก 1% ที่เหลือพบในเลือด กล้ามเนื้อ และเนื้อเยื่ออื่นๆ

เพื่อให้ร่างกายสามารถทำหน้าที่สำคัญในชีวิตประจำวันได้ ร่างกายจึงพยายามรักษาระดับแคลเซียมในเลือดและเนื้อเยื่อให้คงที่ หากระดับแคลเซียมในเลือดลดลงต่ำเกินไป ฮอร์โมนพาราไทรอยด์ (PTH) จะส่งสัญญาณให้กระดูกปล่อยแคลเซียมเข้าสู่กระแสเลือด ฮอร์โมนนี้อาจกระตุ้นวิตามินดีเพื่อเพิ่มการดูดซึมแคลเซียมในลำไส้ ในขณะเดียวกัน PTH จะส่งสัญญาณให้ไตขับแคลเซียมออกทางปัสสาวะน้อยลง เมื่อร่างกายมีแคลเซียมเพียงพอ ฮอร์โมนอีกชนิดหนึ่งที่เรียกว่าแคลซิโทนินจะทำงานตรงกันข้าม คือลดระดับแคลเซียมในเลือดโดยการหยุดการปล่อยแคลเซียมจากกระดูกและส่งสัญญาณให้ไตขับแคลเซียมออกทางปัสสาวะมากขึ้น

ร่างกายได้รับแคลเซียมที่ต้องการได้สองวิธี วิธีแรกคือการรับประทานอาหารหรืออาหารเสริมที่มีแคลเซียม และวิธีที่สองคือการดึงแคลเซียมจากกระดูก หากเราไม่รับประทานอาหารที่มีแคลเซียมเพียงพอ ร่างกายจะดึงแคลเซียมจากกระดูก โดยปกติแล้ว แคลเซียมที่ "ยืม" มาจากกระดูกจะถูกสร้างขึ้นใหม่ในภายหลัง แต่สิ่งนี้ไม่ได้เกิดขึ้นเสมอไป และไม่สามารถเกิดขึ้นได้เสมอไปเพียงแค่รับประทานอาหารที่มีแคลเซียมมากขึ้น

โดยปกติร่างกายจะไม่สามารถสร้างแคลเซียมได้เองจำเป็นต้องได้รับผ่านการย่อยอาหารและการดูดซึมร่วมกับวิตามินดี (Vitamin D) ที่ลำไส้เล็ก ดังนั้นเราจึงต้องรับประทานแคลเซียมอย่างเพียงพอเพื่อทดแทนหรือเสริมสร้างการทำงานของระบบต่างๆ ในร่างกายให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ

หน้าที่ของแคลเซียม

1.  ช่วยเสริมสร้างความแข็งแรงให้กับกระดูกและฟัน
2. ช่วยลดความเสี่ยงต่อการเป็นโรคกระดูกพรุนและกระดูกเสื่อม
3. เป็นส่วนประกอบที่สำคัญในกระบวนการแข็งตัวของเลือด (Blood clotting)
4. ควบคุมความเป็นกรดด่างภายในเลือด
5. ช่วยในการทำงานของระบบประสาท
6. ช่วยควบคุมการยืดและหดตัวของกล้ามเนื้อตามส่วนต่างๆ ของร่างกายรวมถึงการควบคุมกล้ามเนื้อหัวใจด้วย
7. ช่วยให้ระบบน้ำย่อยทำงานเป็นปกติ
8. ป้องกันอาการผิดปกติในวัยใกล้หมดประจำเดือน

ช่วยป้องกันภาวะแคลเซียมต่ำซึ่งสามารถส่งผลต่อทำให้เกิดอาการเจ็บป่วยเกี่ยวกับกระดูกได้ เช่น

- โรคกระดูกพรุน (Osteoporosis)
- ภาวะที่กระดูกอ่อนแอเนื่องจากความหนาแน่นต่ำ
- โรคกระดูกอ่อนในเด็ก (Rickets)
- โรคกระดูกน่วม (Osteomalacia)

นอกจากนี้ แคลเซียมยังช่วยบรรเทาอาการก่อนมีประจำเดือน (Premenstrual syndrome: PMS) ภาวะตะคริวขึ้นขาระหว่างตั้งครรภ์ (Leg cramps during pregnancy) ความดันโลหิตสูงระหว่างการตั้งครรภ์ (Pre-eclampsia) ด้วย

แคลเซียมยังสามารถลดความเสี่ยงโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่ และทวารหนัก บรรเทาภาวะแทรกซ้อนหลังการผ่าตัดบายพาสลำไส้ ความดันโลหิตสูง ภาวะคอเลสเตอรอลสูง โรคไลม์ (Lyme) ได้

แคลเซียมกับการรักษาอาการต่างๆ

- อาหารไม่ย่อย (Indigestion) การรับประทานแคลเซียมคาร์บอเนต (Calcium carbonate) เป็นยาลดกรด สามารถช่วยรักษาภาวะอาหารไม่ย่อยได้
- ระดับโพแทสเซียมในเลือดสูง (Hyperkalemia) การฉีดแคลเซียมกลูโคเนต (Calcium gluconate) เข้าเส้นเลือด สามารถแก้ไขภาวะโพแทสเซียมในเลือดสูงได้
- ระดับแคลเซียมในเลือดต่ำ (Hypocalcemia) การรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารชนิดนี้สามารถรักษาและป้องกันภาวะระดับแคลเซียมในเลือดต่ำได้
- ไตล้มเหลว การรับประทานแคลเซียมคาร์บอเนตหรือแคลเซียมอะซิเทตช่วยควบคุมระดับฟอสเฟตในเลือดของผู้ป่วยโรคไตวายได้ดี แต่แคลเซียมซิเทรต (Calcium citrate) จะใช้รักษาไม่ได้
- โรคกระดูกพรุนจากยาคอร์ติโคสเตียรอยด์ (Glucocorticoid-induced osteoporosis) การรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารแคลเซียมร่วมกับวิตามินดี (Vitamin D) อาจช่วยลดการสูญเสียแร่ธาตุในกระดูกของผู้ที่กำลังใช้ยาคอร์ติโคสเตียรอยด์ในระยะยาวได้
- ความผิดปกติของต่อมพาราไทรอยด์ (Hyperparathyroidism) ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารแคลเซียมสามารถช่วยจะลดระดับฮอร์โมนพาราไทรอยด์   (Parathyroid hormone) ของผู้ป่วยไตวายที่มีระดับฮอร์โมนพาราไทรอยด์สูงเกินไปได้
- กระดูกพรุน (Osteoporosis) ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารแคลเซียมสามารถป้องกันการสูญเสียมวลกระดูก และรักษาภาวะกระดูกพรุนได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยการเจริญเติบโตของกระดูกส่วนมากจะเกิดขึ้นในช่วงวัยรุ่น ซึ่งหลังจากนั้นความแข็งแรงของกระดูกผู้หญิงจะคงอยู่เช่นนั้นจนถึงอายุ 30-40 ปี หลังจากช่วงวัยนี้แล้ว กระดูกจะค่อยๆ สูญเสียมวลออกไปในอัตราเร็วที่ 0.5-1 % ต่อปี สำหรับผู้ชาย การสูญเสียมวลกระดูกนี้จะเกิดขึ้นหลังจากช่วงวัยดังกล่าวหลาย 10 ปี และการสูญเสียมวลกระดูกเช่นนี้จะมีมากในผู้ที่รับประทานอาหารที่มีแคลเซียมน้อย
- อาการก่อนมีประจำเดือน (PMS) พบว่า การบริโภคผลิตภัณฑ์เสริมอาหารชนิดนี้ทุกวันจะช่วยลดการเกิดอารมณ์แปรปรวน ท้องอืด อยากอาหาร และความเจ็บปวด อีกทั้งการเพิ่มปริมาณแคลเซียมในอาหารยังช่วยป้องกันการเกิดอาการก่อนมีประจำเดือนได้
- การเพิ่มขึ้นของกระดูกตัวอ่อน สำหรับหญิงตั้งครรภ์ที่ได้รับแคลเซียมจากอาหารน้อยควรรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารแคลเซียมเพิ่มเติม เพื่อช่วยเพิ่มความหนาแน่นของแร่ธาตุของตัวอ่อนในครรภ์
- ฟลูออร์ไรด์เป็นพิษ (Fluoride poisoning) การรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารชนิดนี้ร่วมกับวิตามินดีกับวิตามินซี (Vitamin C) อาจช่วยลดระดับฟลูออไรด์ในเด็ก และลดอาการจากภาวะฟลูออไรด์เป็นพิษได้
- ความดันโลหิตสูง การรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารแคลเซียมอาจช่วยลดความดันโลหิตได้เล็กน้อย และแคลเซียมยังออกฤทธิ์ได้ดีในกลุ่มผู้ที่อ่อนไหวต่อเกลือ รวมถึงผู้ที่มักได้รับแคลเซียมน้อย อีกทั้งการรับประทานแคลเซียมยังเหมือนจะช่วยลดระดับความดันโลหิตของผู้ป่วยโรคไตร้ายแรงได้อีกด้วย
- ความดันโลหิตสูงระหว่างการตั้งครรภ์ (Pre-eclampsia) การรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารแคลเซียม 1-2 กรัม/วัน อาจช่วยลดภาวะความดันโลหิตสูงที่เกี่ยวกับการตั้งครรภ์ได้ อีกทั้งยังช่วยลดความเสี่ยงต่อการเกิดความดันโลหิตสูงของหญิงตั้งครรภ์ได้ 50%
- การสูญเสียฟัน การรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารแคลเซียม และวิตามินดีสามารถช่วยป้องกันการสูญเสียฟันของผู้สูงอายุได้