ร่างกายต้องการแคลเซียม "ทุกวัน" เพราะร่างกายไม่สามารถสะสมหรือกักตุนแคลเซียมไว้ใช้ในปริมาณมากๆได้ และมีการสูญเสียแคลเซียมออกจากร่างกายอยู่ตลอดเวลาผ่านทางปัสสาวะ อุจจาระ และเหงื่อ
ทำไมต้องได้รับเเคลเซียมทุกวัน?
- ไม่มีคลังสำรองขนาดใหญ่: แคลเซียมราว 99% ถูกเก็บไว้ในกระดูกและฟัน เพื่อทำหน้าที่เป็น "ธนาคารแคลเซียม" คอยรักษาระดับแคลเซียมในเลือดให้คงที่เสมอเพื่อใช้ในระบบสำคัญของร่างกาย
- ร่างกายดึงจากกระดูกไปใช้: หากในแต่ละวันคุณรับประทานแคลเซียมไม่เพียงพอต่อความต้องการ ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมนพาราไทรอยด์ (Parathyroid Hormone หรือ PTH) ออกมาเพื่อสลายแคลเซียมออกจากเนื้อกระดูกเข้าสู่กระแสเลือด
- กระดูกบางลงทีละน้อย: หากเกิดเหตุการณ์ที่ร่างกายต้องดึงแคลเซียมจากกระดูกมาชดเชยอยู่เป็นประจำ "ทุกวัน" โดยไม่ได้รับทดแทน จะทำให้มวลกระดูกค่อยๆ ลดลง นำไปสู่ภาวะกระดูกบาง และโรคกระดูกพรุนในอนาคต
- จำเป็นต่อระบบอื่นนอกเหนือจากกระดูก: แคลเซียมไม่ได้มีไว้แค่สร้างกระดูก แต่ยังมีบทบาทสำคัญในทุกวันต่อการทำงานของระบบประสาท การหดตัวของกล้ามเนื้อ (รวมถึงกล้ามเนื้อหัวใจ) การแข็งตัวของเลือด และการหลั่งฮอร์โมน
ผลเสียของการได้รับเเคลเซียมไม่เพียงพอ?
การได้รับแคลเซียมไม่เพียงพอในแต่ละวันจะไม่แสดงอาการรุนแรงในทันที แต่จะค่อยๆ สะสมความเสียหายแบบเงียบๆ ในระยะยาว
ความรุนแรงของผลกระทบขึ้นอยู่กับระยะเวลาที่ร่างกายขาดแคลเซียม
1. ผลเสียในระยะสั้น (ขาดเป็นบางวันหรือช่วงสั้นๆ)
- ไม่มีอาการเตือนชัดเจน. ในช่วงแรกคุณจะไม่รู้สึกผิดปกติใดๆ เพราะร่างกายจะดึงแคลเซียมสำรองจากกระดูกมาชดเชยในกระแสเลือดได้ทันท่วงที
- เสี่ยงเกิดตะคริวและกล้ามเนื้อกระตุก. หากระดับแคลเซียมเริ่มแกว่ง อาจทำให้ระบบประสาทและกล้ามเนื้อไวต่อการกระตุ้น ส่งผลให้เป็นตะคริว กล้ามเนื้อกระตุก หรือรู้สึกชาบริเวณปลายมือและปลายเท้าได้
- อ่อนเพลียและนอนหลับยาก. แคลเซียมมีส่วนช่วยควบคุมการทำงานของระบบประสาทและการหลั่งฮอร์โมนเมลาโทนิน การได้รับไม่พออาจทำให้รู้สึกเหนื่อยล้า หงุดหงิดง่าย หรือหลับไม่สนิท
2. ผลเสียในระยะยาว (ขาดสะสมต่อเนื่องเป็นเดือนหรือปี)
- ภาวะกระดูกบางและโรคกระดูกพรุน. นี่คือผลเสียที่ชัดเจนและอันตรายที่สุด เมื่อกระดูกถูกดึงแคลเซียมออกไปใช้ทุกวันโดยไม่มีการเติมกลับ มวลกระดูกจะลดลงจนโครงสร้างภายในพรุนและเปราะบาง
- กระดูกหักง่ายแม้เกิดอุบัติเหตุเล็กน้อย. ผู้ที่เป็นโรคกระดูกพรุนจะเสี่ยงต่อภาวะกระดูกหักได้ง่ายมาก โดยเฉพาะบริเวณสะโพก ข้อมือ และกระดูกสันหลัง ซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะทุพพลภาพในวัยสูงอายุ
- ปัญหาสุขภาพฟันและเล็บ. ฟันจะไม่แข็งแรง ฟันผุง่าย สึกกร่อน หรือโยกคลอน รวมถึงเล็บจะเปราะฉีกง่ายและผิวแห้งกร้าน
- เด็กเจริญเติบโตไม่เต็มที่. หากเกิดขึ้นในวัยเด็กหรือวัยรุ่นที่กำลังสร้างมวลกระดูกสูงสุด จะทำให้ความสูงไม่เป็นไปตามเกณฑ์และเสี่ยงต่อโรคกระดูกอ่อนในเด็ก
3. ผลเสียขั้นรุนแรง (กรณีระดับแคลเซียมในเลือดต่ำวิกฤต)
ภาวะนี้มักไม่ได้เกิดจากการกินอาหารไม่พอเพียงอย่างเดียว แต่เกิดร่วมกับโรคประจำตัว เช่น ขาดวิตามินดีรุนแรง หรือต่อมพาราไทรอยด์ทำงานผิดปกติ
- กล้ามเนื้อเกร็งตัวรุนแรง. อาจเกิดอาการมือจีบ เท้าเกร็ง หรือกล้ามเนื้อกล่องเสียงหดเกร็งจนหายใจลำบาก
- หัวใจเต้นผิดจังหวะ. แคลเซียมควบคุมการบีบตัวของกล้ามเนื้อหัวใจ หากต่ำมากอาจทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะหรือหัวใจล้มเหลวได้
- อาการทางระบบประสาท. อาจมีอาการสับสน ความจำแย่ลง หรือเกิดอาการชักได้

5 สัญญาณอันตราย ร่างกายขาดแคลเซียม
ชาตามตัว เหนื่อยล้า ง่วงเหงาหาวนอน อ่อนเพลียโดยหาสาเหตุไม่ได้
2. ฟันไม่ดี เริ่มโยก ฟันกร่อน
3. มีปัญหาการนอน เมื่อมีอาการนอนไม่หลับ กระสับกระส่าย
4. กล้ามเนื้อกระตุก
5. กระดูกมีปัญหา เล็บฉีกง่าย
คนส่วนใหญ่จะไม่ได้นึกถึงการขาดแคลเซียม ถึงจะมีความเสี่ยงก็ตาม หากเป็นต่อเนื่องอาจส่งผลร้ายไปถึงการทำงานของระบบสมองและปัญหาสุขภาพอื่น ๆ ได้
สรุป
แคลเซียมเป็นแร่ธาตุสำคัญที่ร่างกายต้องได้รับทุกวัน เพราะแม้ร่างกายจะมีแคลเซียมสะสมอยู่ในกระดูกและฟันถึง 99% แต่ก็ยังมีการนำมาใช้และสูญเสียออกจากร่างกายอยู่เสมอ หากได้รับไม่เพียงพอ ร่างกายจะดึงแคลเซียมจากกระดูกมาเติมในกระแสเลือดเพื่อรักษาสมดุล ส่งผลให้มวลกระดูกค่อย ๆ ลดลงโดยที่เราอาจไม่รู้ตัว ในระยะแรกอาจไม่มีอาการเตือนชัดเจน แต่เมื่อขาดสะสมเป็นเวลานาน อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะกระดูกบาง กระดูกพรุน และกระดูกหักง่าย นอกจากนี้ยังอาจส่งผลต่อการทำงานของกล้ามเนื้อ ระบบประสาท และการเต้นของหัวใจ การได้รับแคลเซียมอย่างเพียงพอในแต่ละวันจึงไม่ใช่แค่เรื่องของกระดูกและฟัน แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลสมดุลและการทำงานของร่างกายในระยะยาว